Import i eksport na rynku żywności ekologicznej - rozmowa z producentami
Polska żywność ekologiczna coraz mocniej zaznacza swoją obecność zarówno na rynkach zagranicznych, jak i w koszykach krajowych konsumentów. O potencjale eksportowym rodzimych produktów BIO, zmieniających się trendach zakupowych oraz przyszłości rynku eko w handlu międzynarodowym opowiadają Michał Cholewiński, producent i eksporter rzemieślniczych makaronów ekologicznych, oraz Sylwester Strużyna, producent i dystrybutor żywności ekologicznej w Polsce.
- Które polskie produkty ekologiczne cieszą się największym zainteresowaniem za granicą?
Michał Cholewiński, producent i eksporter rzemieślniczych makaronów ekologicznych:
W dobie globalizacji, otwartych granic oraz dużego nasycenia rynku, trzeba mieć pomysł na siebie i dobrze dobraną strategię eksportową. Warto korzystać z atutu, jakim jest umiejscowienie naszego kraju na mapie Europy. Koszty działalności w Polsce i w krajach ościennych nadal są niższe niż w Europie Zachodniej, a lokalnie pozyskany surowiec pozostaje przewagą konkurencyjną. Choć jako producent makaronów działam na wąskiej kategorii produktowej, to korzystamy z wielu rodzimych surowców, takich jak gryka, żyto, pradawne odmiany pszenicy (płaskurka, samopsza, orkisz) czy rośliny strączkowe (ciecierzyca, zielony groszek, czerwona soczewica).
Sylwester Strużyna, producent i dystrybutor żywności ekologicznej:
Zagranicę sprzedajemy przede wszystkim polskie płatki śniadaniowe, świeże warzywa i owoce, kasze i pestki dyni. Rozwijamy kontakty z polskimi rolnikami i przetwórcami ekologicznymi i jestem przekonany, że lista eksportowanych produktów będzie się szybko powiększać. Stosunkowo tanio potrafimy produkować owies, grykę i jabłka, a produkty wytwarzane z tych surowców, np. płatki owsiane w różnych odmianach, są wysokiej jakości i cieszą się dużym uznaniem wśród naszych zagranicznych kontrahentów.
- Jakich produktów ekologicznych poszukują dziś polscy konsumenci?
Michał Cholewiński:
Polscy konsumenci najchętniej sięgają po świeże produkty ekologiczne. Jaja, warzywa, owoce oraz nabiał od lat należą do najpopularniejszych kategorii żywności BIO. W przypadku warzyw i owoców jedzonych ze skórką wybór produktów ekologicznych jest naturalny, ponieważ w produkcji ekologicznej nie stosuje się pestycydów, a to właśnie skórka i warstwa tuż pod nią gromadzą ich najwięcej. Dzięki temu konsumenci nie muszą obawiać się ich obecności w codziennej diecie.
Dużym zainteresowaniem cieszą się także półprodukty zbożowe, takie jak ekologiczne mąki czy mieszanki piekarnicze, natomiast ich przetwory, pieczywo czy makarony, wybierane są rzadziej. Widać tu pewną ostrożność konsumentów wobec gotowych produktów BIO, która z czasem stopniowo się zmniejsza. Przykładem są makarony z pradawnych odmian pszenicy, do których konsument musiał dojrzeć.
Zaskakująco niska pozostaje natomiast popularność ekologicznego pieczywa. Producenci wskazują, że wynika to raczej z ograniczonego popytu niż z braku oferty – po prostu rynek nie daje impulsu do rozwoju tej kategorii. Wydaje się jednak, że podobnie jak w przypadku wspomnianych makaronów, również na pieczywo w wersji BIO przyjdzie jeszcze czas.
Sylwester Strużyna:
Widzimy wzrost zainteresowania podstawowymi, świeżymi produktami. Rośnie sprzedaż ekologicznych jaj, warzyw i owoców, a także masła, mleka i serów. W wyborach konsumentów coraz większą rolę odgrywają również diety keto i niskowęglowodanowe. Powoduje to wzrost popytu na produkty bez dodatku cukru oraz o wysokiej zawartości białka i tłuszczu, takie jak orzechy czy makarony konjac.
Konsumenci coraz częściej zwracają też uwagę na indeks glikemiczny produktów (IG) i rzadziej wybierają te o jego najwyższych wartościach. Nie słabnie również zainteresowanie tzw. superfoods, wśród których hitem pozostają nasiona chia.
- Jakie produkty ekologiczne są sprowadzane do Polski i z jakich rynków?
Michał Cholewiński:
Do Polski sprowadzane są przede wszystkim te produkty ekologiczne, których brakuje na rynku krajowym. Dużą popularnością cieszą się suszone owoce, takie jak mango, figi, daktyle i morele, a także orzechy.
Znaczącą część importu stanowią również surowce, które na stałe weszły do codziennej kuchni, w tym zboża – ryż w różnych odmianach oraz komosa ryżowa – a także tłuszcze roślinne, takie jak oliwa z oliwek i olej kokosowy. Rośnie popularność ekologicznych przypraw z importu, co wiąże się z większą otwartością konsumentów na zagraniczne inspiracje kulinarne, zwłaszcza z kuchni blisko- i dalekowschodniej.
Sylwester Strużyna:
Sprowadzamy głównie produkty ekologiczne z krajów basenu Morza Śródziemnego: oliwy, daktyle, figi, rodzynki, cytryny i pomarańcze. Ekologiczne świeże owoce i warzywa pochodzą przede wszystkim z Włoch i Hiszpanii. Pozostałe produkty importujemy z różnych krajów, w zależności od potrzeb klientów, m.in. ser feta z Grecji, a daktyle, rodzynki, figi i suszone morele z Turcji.
- Jakie są perspektywy dalszego rozwoju rynku eko w kontekście handlu zagranicznego?
Michał Cholewiński:
Patrzę na ten obszar z umiarkowanym optymizmem. Choć liczba kontrahentów eksportowych rośnie, od około dwóch lat coraz wyraźniej widać, że polska żywność traci konkurencyjność cenową na rynkach międzynarodowych. Wzrost kosztów pracy, energii i prowadzenia działalności, w tym podatków, przełożył się na wyższe ceny produktów, przez co zagraniczni odbiorcy częściej kierują się w stronę rynków rozwijających się.
W kategorii produktowej, w której działam, coraz silniejszą konkurencją są producenci z Turcji, którzy mogą liczyć na wsparcie swojego państwa w eksporcie. Mimo tych wyzwań nadal uważam, że warto konsekwentnie realizować swój pomysł na siebie – co prawda cena ma znaczenie, ale o powodzeniu na rynkach zagranicznych decydują także inne elementy.
Sylwester Strużyna:
Polski rynek żywności ekologicznej wciąż jest niewielki na tle krajów Europy Zachodniej, ale ma duży potencjał wzrostu. Od momentu wejścia Polski do Unii Europejskiej rynek ten zwiększył się ponad dziesięciokrotnie, a wiele wskazuje na to, że dalszy rozwój jest dopiero przed nami. Dlatego patrzę na przyszłość handlu zagranicznego w segmencie BIO z dużym optymizmem.
Informacja o kampanii:
„Przestaw się na eko – szukaj Euroliścia 2” to kampania edukacyjna, realizowana przez Polską Izbę Żywności Ekologicznej, której celem jest budowanie świadomości społeczeństwa w zakresie żywności ekologicznej, rozpoznawalności unijnego systemu rolnictwa ekologicznego, a także promocja certyfikowanej żywności ekologicznej. Działania realizowane w ramach projektu mają za zadanie pokazanie konsumentom, jak żywność certyfikowana wpływa na nas i środowisko oraz jak w prosty sposób możemy przestawić się na eko, dokonując codziennych wyborów. Więcej informacji o kampanii znajduje się na platformie: www.przestawsienaeko.eu, będącej kompendium ekowiedzy. Kampania sfinansowana ze środków UE.
Sfinansowane ze środków UE. Wyrażone poglądy i opinie są jedynie opiniami autora lub autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy i opinie Unii Europejskiej lub KOWR. Unia Europejska ani organ przyznający dotację nie ponoszą za nie odpowiedzialności.