Zbyt krótki czas i wysokie koszty. Branża handlowa i producenci ostrzegają przed skutkami nowych przepisów

07 października 2026

Wysokie koszty dostosowania sklepów, brak możliwości komunikacji z pełnoletnimi klientami oraz niewystarczający czas na wdrożenie nowych wymogów to główne zagrożenia wynikające z przepisów projektowanej nowelizacji Ustawy o Wychowaniu w Trzeźwości i Przeciwdziałaniu Alkoholizmowi (UWT). Na ryzyka te zwracają uwagę Polska Izba Handlu, Polska Organizacja Handlu i Dystrybucji (POHiD) oraz Związek Pracodawców Polski Przemysł Spirytusowy (ZP PPS).

Projekt nowelizacji UWT, zawarty w drukach 2856 i 2856-A, czeka na III czytanie. 18 września zostało ono wycofane z porządku obrad Sejmu. Wcześniej, podczas II czytania, zgłoszono 37 poprawek. Komisja Zdrowia zarekomendowała przyjęcie pięciu z nich, a odrzucenie 32, w tym propozycji dotyczących możliwości komunikacji na wydzielonych stoiskach alkoholowych oraz wydłużenia terminu wejścia w życie ustawy o 18 miesięcy.

Nowe obowiązki dla sklepów wygenerują znaczne koszty

Jednym z rozwiązań zawartych w projekcie jest rozszerzenie zasad prowadzenia sprzedaży alkoholu w samoobsługowych placówkach handlowych o powierzchni sprzedażowej powyżej 200 m². Dla części placówek będzie się to wiązało z koniecznością zmiany aranżacji powierzchni handlowej, organizacji ciągów sprzedażowych czy wyposażenia sklepu. Koszty takich zmian będą odczuwalne najbardziej w przypadku przedsiębiorców prowadzących mniejsze placówki, dla których dodatkowa inwestycja może stanowić znaczące obciążenie.

Zmiana organizacji sprzedaży nie jest dla sklepu wyłącznie zmianą formalną. W wielu placówkach oznacza konieczność przeorganizowania powierzchni, zmiany wyposażenia, a czasem przebudowy części sklepu. Te koszty przedsiębiorca musi ponieść sam. Dlatego przy projektowaniu nowych obowiązków warto uwzględniać również możliwość ich wdrożenia w praktyce, szczególnie przez mniejsze placówki handlowe.

– mówi Maciej Ptaszyński, prezes Polskiej Izby Handlu

Wydzielone stoisko bez możliwości komunikacji?

Projekt przewiduje również zakaz reklamy i promocji napojów alkoholowych. Katalog wyjątków pozwalających na prowadzenie promocji nie obejmuje wydzielonych stoisk alkoholowych w zwykłych placówkach handlowych, co jest istotną zmianą względem obecnych zasad. Obowiązujące przepisy pozwalają na prowadzenie reklamy i promocji wewnątrz wydzielonych stoisk. Po wejściu w życie projektowanych regulacji ta możliwość miałaby zostać zniesiona.

Nie kwestionujemy potrzeby odpowiedzialnej polityki wobec alkoholu. Warto jednak rozróżnić komunikację kierowaną do pełnoletniego konsumenta w miejscu sprzedaży od przekazu dostępnego w przestrzeni publicznej. Wydzielone stoisko jest miejscem, w którym dorosły klient podejmuje decyzję zakupową i może zapoznać się z informacjami o legalnie oferowanym produkcie. Ograniczenie producentom możliwości komunikacji właśnie w tym miejscu odbiera konsumentom dostęp do informacji o markach, ich pochodzeniu czy właściwościach.

– mówi Karol Stec, prezes zarządu Związku Pracodawców Polski Przemysł Spirytusowy

W ocenie Organizacji szczególne znaczenie ma zachowanie rozróżnienia pomiędzy reklamą kierowaną do szerokiego grona odbiorców a informacją dostępną w miejscu sprzedaży, przeznaczonym dla pełnoletnich konsumentów.

Konsumenci chcą wiedzieć, co kupują

Na znaczenie informacji w miejscu sprzedaży wskazują również wyniki badania SW Research przeprowadzonego na reprezentatywnej próbie 1000 dorosłych Polaków. 80% badanych uważa, że pełnoletni konsument powinien mieć dostęp do pełnej informacji o legalnie dostępnym produkcie, a 71% akceptuje możliwość korzystania z materiałów dotyczących alkoholu w miejscu sprzedaży przeznaczonym dla dorosłych konsumentów.

Badanie pokazuje również, że konsumenci dostrzegają różnicę pomiędzy informacją o produkcie a komunikacją mającą charakter masowy. Trzech na czterech badanych uważa, że osoby pełnoletnie powinny mieć możliwość zapoznania się z informacjami o nowych produktach alkoholowych dostępnych w sklepie.

Handel istnieje po to, by odpowiadać na oczekiwania klientów. Nowe przepisy ograniczą ich swobodę wyboru, pogorszą dostępność produktów i mogą przełożyć się na wyższe ceny, przy okazji dyskryminując osoby z ograniczoną mobilnością. Zamiast osłabiać branżę i odbierać obywatelom ich prawa, warto skupić się na długofalowej edukacji i promowaniu odpowiedzialnej sprzedaży. To ewolucja i dobre praktyki, a nie zakazy, przynoszą trwałe i pozytywne efekty.

– mówi Renata Juszkiewicz, prezes zarządu Polskiej Organizacji Handlu i Dystrybucji

Przedsiębiorcy potrzebują czasu na dostosowanie

Organizacje zwracają także uwagę na okres przewidziany na dostosowanie przedsiębiorców do nowych regulacji. Projekt zakłada zasadniczo wejście ustawy w życie 1 stycznia 2027 r., podczas gdy zakres zmian obejmuje m.in. organizację sprzedaży, sposób prowadzenia komunikacji oraz obowiązki dotyczące produktów i opakowań.

Po II czytaniu zgłoszono poprawkę zakładającą wydłużenie terminu wejścia w życie ustawy o 18 miesięcy. Komisja Zdrowia zarekomendowała jej odrzucenie.

Przedsiębiorcy potrzebują czasu, aby przygotować się do zmian, które ingerują w organizację sprzedaży i funkcjonowanie placówek. Dotyczy to zarówno dużych sieci, jak i mniejszych sklepów. Odpowiednio długi okres dostosowawczy pozwala zaplanować inwestycje, zmiany aranżacyjne i organizacyjne oraz uniknąć kosztów wynikających z konieczności działania pod presją czasu.

– wskazuje Maciej Ptaszyński

Potrzebny dialog z przedsiębiorcami

Polska Izba Handlu, Polska Organizacja Handlu i Dystrybucji oraz Związek Pracodawców Polski Przemysł Spirytusowy podkreślają, że ich celem nie jest kwestionowanie potrzeby prowadzenia polityki ograniczającej negatywne skutki nadużywania alkoholu. Zwracają jednak uwagę, że projektowane regulacje powinny uwzględniać ich skutki gospodarcze i możliwość praktycznego wdrożenia.

Organizacje wskazują również, że procedowany projekt ma charakter poselski i był wypracowywany w toku prac parlamentarnych, a nie w ramach rządowego procesu legislacyjnego. Przy tak szerokich zmianach dotyczących przedsiębiorców i konsumentów potrzebny jest szerszy dialog ze stroną gospodarczą oraz analiza skutków proponowanych rozwiązań.

Przed III czytaniem organizacje apelują o ponowne przeanalizowanie przepisów dotyczących organizacji sprzedaży alkoholu w placówkach handlowych, zachowanie możliwości przekazywania pełnoletnim konsumentom informacji o legalnie dostępnych produktach oraz zapewnienie przedsiębiorcom odpowiedniego czasu na dostosowanie się do nowych wymogów.