Produkcja wódki w dół o 19%, a akcyza mniejsza o 1 mld zł

08 września 2026

Produkcja sprzedana wódki czystej w pierwszym półroczu 2026 r. spadła o blisko 19%, a jej spożycie zmniejszyło się aż o 20%. Wpływy z akcyzy od napojów spirytusowych również spadają, mimo podwyżek stawek. Bazując na danych Ministerstwa Finansów, branża szacuje, że na koniec roku mogą być niższe nawet o miliard złotych niż w roku poprzednim. Branża przewiduje, że kumulacja istniejących i planowanych obciążeń fiskalnych, w tym kolejnej podwyżki akcyzy, czterokrotnie zwiększonej opłaty od małych opakowań oraz zapowiedzianej przez Ministerstwo Zdrowia daniny od wartości sprzedaży alkoholu, pogłębi spadek legalnej sprzedaży i wpływów budżetowych. Najmocniej uderzy to w sektory powiązane z produkcją napojów spirytusowych, w tym rolnictwo.

Rynek wódki pod presją trendów konsumenckich

Według danych GUS w pierwszym półroczu 2026 roku produkcja sprzedana wódki czystej zmniejszyła się o blisko 19%^[1] w porównaniu z analogicznym okresem ubiegłego roku. Zbiegło się to z dużym spadkiem spożycia wódki czystej, aż o 20%^[2]. W przypadku pozostałych kategorii napojów spirytusowych również odnotowano spadki, sięgające od 2% do nawet 10% w przypadku ginu.

Przyczyn należy szukać wśród zmian w trendach dotyczących konsumpcji alkoholu. CBOS odnotował^[3], że odsetek osób sięgających po alkohol (73%) jest mniejszy o 8 punktów procentowych niż przed siedmioma laty i w ogóle najmniejszy na przestrzeni ostatnich 30 analizowanych lat. Do powodów takiej zmiany należą zainteresowanie zdrowym stylem życia (57%) czy ogólny brak potrzeby sięgania po alkohol (51%)^[4]. CBOS wskazuje także, że konsumenci zmienili swoje preferencje odnośnie do wybieranych alkoholi: czystą wódkę wskazuje jedynie 13% respondentów, podczas gdy wino 32%, a piwo 30% badanych. Następstwem odchodzenia od konsumpcji mocnych alkoholi jest rozwój nowych kategorii, w tym niskoalkoholowych gotowych koktajli (RTDs), które w 2025 r. zwiększyły wartość sprzedaży o ponad 15%^[5]. Równolegle rośnie segment produktów 0,0%. W 2025 r. jego wartość wzrosła o 13% rok do roku, a wolumen sprzedaży zwiększył się o ponad 30%^[6]. Wyroby te jednak wartościowo i wolumenowo nie nadrabiają ubytków w kategorii czystej wódki.

Mniej pieniędzy w budżecie

Ministerstwo Finansów podało, że wpływy budżetowe z akcyzy od napojów spirytusowych w okresie od stycznia do maja 2026 spadły o 13% rok do roku^[7], pomimo obowiązywania wyższych stawek akcyzy. Jeśli ten trend się utrzyma, kwota z akcyzy od napojów spirytusowych, która zasili tegoroczny budżet, będzie o ponad 1 mld zł mniejsza niż w 2025 r.

– Pierwsze pięć miesięcy roku przynosi zazwyczaj 35-37% rocznych wpływów z akcyzy od napojów spirytusowych. Przy obecnym spadkowym trendzie tegoroczne wpływy z pewnością nie osiągną poziomu założonego w budżecie państwa. Branża od dawna zwraca uwagę, że kolejne podwyżki podatków prowadzą do spadku legalnej sprzedaży, a w konsekwencji także wpływów budżetowych. Potwierdza to choćby wzrost szarej strefy. Z wyliczeń IPAG wynika, że w latach 2024-2025 z nielegalnej produkcji bądź przemytu pochodziło łącznie ok. 40 mln litrów czystego alkoholu, że tylko w 2025 r. budżet państwa mógł stracić z tego tytułu 1,8 mld zł.

– mówi Karol Stec, Prezes Zarządu Związku Pracodawców Polski Przemysł Spirytusowy.

Kumulacja obciążeń dla legalnego rynku

Spadki wpływów z akcyzy są tym bardziej niepokojące, że następują przy już obowiązujących stawkach wynikających z obecnej Mapy Akcyzowej. Mimo tego Ministerstwo Finansów zapowiada kolejną podwyżkę akcyzy o dodatkowe 15% w 2027 r., co oznaczałoby łącznie wzrost obciążeń o 20,47%. Jednocześnie resort planuje czterokrotne podwyższenie opłaty od małych opakowań alkoholu, a Ministerstwo Zdrowia wspólnie z Ministerstwem Finansów rozważa wprowadzenie nowej daniny w wysokości 0,25% wartości sprzedaży wyrobów alkoholowych i tytoniowych. Kumulacja obciążeń może prowadzić do dalszego ograniczenia legalnej produkcji i sprzedaży, zwiększenia szarej strefy oraz kolejnego spadku wpływów budżetowych. Konsekwencje będą odczuwalne zarówno przez producentów, jak i sektory powiązane z branżą spirytusową.

Spadek produkcji poturbuje rolników

Branża spirytusowa tworzy popyt na produkty i usługi innych branż, rolnictwa, przemysłu opakowań, transportu i logistyki czy HoReCa. Jak wynika z szacunków IERiGŻ, przemysł spirytusowy zużywa 1,6 mln ton zbóż oraz 38 tys. ton ziemniaków. Te powiązania stymulują produkcję i zatrudnienie, co przekłada się na wyższy poziom PKB. Łącznie, wartość PKB pośrednio kreowanego przez przemysł spirytusowy wynosi 12,3 mld zł^[8].

– Konsekwencje kurczącego się rynku wyrobów spirytusowych będą odczuwane także przez sektory powiązane, w tym rolnictwo. Branża znacząco zmniejszy zapotrzebowanie na podstawowe surowce wykorzystywane przez producentów, głównie zboża i ziemniaki. Sytuacja ta nie pozostanie bez wpływu na kondycję dostawców i miejsca pracy.

– ostrzega Karol Stec.

Kontakt dla mediów: Karol Stec, k.stec@zppps.pl, tel. 503 099 073

1: GUS: spadek produkcji sprzedanej wódki czystej w 1 poł. 2026 (vs analogiczny okres 2025) o 18,77% (liczony w wolumenie alkoholu 100%).]

2: GUS: spadek spożycia wódki czystej w 1 poł. 2026 (vs analogiczny okres 2025) o 20,20%.

3: CBOS, Postawy wobec alkoholu, 2026.

4: Tamże.

5: NielsenIQ: Rynek alkoholowy 2024-2025.

6: Tamże.

7: Wnp.pl: MF: wpływy z akcyzy od alkoholu etylowego niższe o 13 proc. po pięciu miesiącach br.: https://www.wnp.pl/rynki/mf-wplywy-z-akcyzy-od-alkoholu-etylowego-nizsze-o-13-proc-po-pieciu-miesiacach-br,1085544.html [dostęp 27.08.2026 r.

8: Raport CALPE: Branża spirytusowa i jej znaczenie dla gospodarki, 2025.