Wyobraź sobie, że odbierasz telefon i słyszysz, że możesz uratować komuś życie. Taką wiadomość otrzymało 929 mieszkańców województwa zachodniopomorskiego, którzy zostali faktycznymi dawcami szpiku. Choć Polska jest 5. krajem na świecie pod względem liczby potencjalnych dawców, wielu pacjentów wciąż czeka na swojego „bliźniaka genetycznego”. Mieszkańcy województwa zachodniopomorskiego aktywnie to zmieniają. Z najnowszych danych Fundacji DKMS wynika, że dawcy z zachodniopomorskiego dali szansę na życie pacjentom nie tylko z Polski, ale i m.in. z Czech, Holandii, czy Francji.
Lokalna skala, ale globalny zasięg
Obecnie w województwie zachodniopomorskim zarejestrowanych w bazie Fundacji DKMS jest 125 722 potencjalnych dawców szpiku. To 13% populacji mieszkańców regionu w wieku od 18 do 55 lat, czyli w przedziale wiekowym umożliwiającym rejestrację jako potencjalny dawca szpiku. Przekrój demograficzny udowadnia, że chęć niesienia pomocy nie ma wieku ani płci. Średni wiek zarejestrowanego dawcy w regionie to 39 lat, co jest bliskie średniej dla wszystkich aktywnych dawców w Polsce, która wynosi 38 lat.
Jak wygląda moment, w którym decydujemy się na dołączenie do bazy? Swoimi doświadczeniami chętnie dzielą się Ci, którzy rejestrację oraz donację mają już za sobą, tak jak Roch Rupar, faktyczny dawca szpiku ze Świnoujścia.
Zarejestrowałem się jako dawca szpiku 22 czerwca 2023 roku, wieczorem w dniu moich 18. urodzin - pierwszego dnia, w którym mogłem to zrobić legalnie. Nie był to dla mnie nowy temat. Czekałem na tę możliwość od trzynastego roku życia, odkąd zobaczyłem w telewizji spot Fundacji DKMS z hasłem: „Pomożesz, bo możesz, masz to w genach”. Idea dawstwa jest zresztą zakorzeniona w mojej rodzinie od dawna - tata jest dawcą krwi zasłużonym dla zdrowia narodu, a dziadek również oddawał krew. Uznałem tę ideę za słuszną i chciałem w niej uczestniczyć – mówi Roch Rupar, faktyczny dawca szpiku z województwa zachodniopomorskiego.
Obalamy mity – fakty z regionu
Z dawstwem szpiku wciąż wiąże się wiele mitów, które powstrzymują nas przed rejestracją w bazie potencjalnych dawców szpiku. Czy sam zabieg jest bolesny i czy towarzyszy mu uzasadniony strach?
· Mit pobrania z kręgosłupa
To jeden z najpopularniejszych mitów krążących wokół dawstwa szpiku. W rzeczywistości pobranie szpiku nie ma nic wspólnego z kręgosłupem. Aż w 90% przypadków komórki macierzyste pobiera się z krwi obwodowej – samo pobranie przypomina donację krwi w stacjach krwiodawstwa. W pozostałych 10% szpik pobierany jest z talerza kości biodrowej – tę formę donacji stosuje się najczęściej w sytuacji, gdy pacjentem jest dziecko.
· Mit „stracenia” czegoś na zawsze
Zostając dawcą szpiku, niczego nie tracimy. W przypadku aferezy, czyli oddania krwiotwórczych komórek macierzystych z krwi obwodowej, oddajemy tylko nadmiar komórek, które zostały wyprodukowane przez nasz organizm w wyniku przyjmowania czynnika wzrostu.
Jeśli oddamy szpik z talerza kości biodrowej, nasze komórki zregenerują się w ciągu zaledwie 2-3 tygodni od donacji.
· Mit skomplikowanej procedury
Aż 90% dawców faktycznych, którzy wzięli udział w badaniu IMAS International - Badanie opinii dawców faktycznych, uważa procedurę pobrania komórek za nieskomplikowaną. Dawcy przez cały proces oddania są przeprowadzani przez koordynatorów Fundacji DKMS. Po potwierdzeniu zgodności genetycznej z pacjentem, fundacja kieruje dawcę na bezpłatne, kompleksowe badania (m.in. USG, EKG i rozszerzone badania laboratoryjne). Wsparcie nie kończy się jednak w momencie opuszczenia kliniki, ponieważ stan zdrowia dawców jest monitorowany przez 10 lat po pobraniu. Wszystko dlatego, że bezpieczeństwo i zdrowie dawców są priorytetem.
Sama procedura pobrania była całkowicie bezbolesna – oddawałem krwiotwórcze komórki z krwi obwodowej. Najbardziej odczuwalne było wprowadzenie dwóch wenflonów. Trudniejszy okazał się tydzień przygotowań poprzedzający donację. Jestem uparty i niechętnie sięgam po leki przeciwbólowe, dlatego znosiłem to po swojemu, dopóki lekarz nie zalecił mi zwykłego leku przeciwbólowego, to od razu przyniosło ulgę. Zrobiłbym to jeszcze raz bez wahania, przede wszystkim dlatego, że to słuszna sprawa i realna pomoc dla drugiego człowieka. Dodam też szczerze, że donacja wiąże się z tytułem zasłużonego dawcy przeszczepu i dodatkowymi przywilejami, co jest dla mnie dodatkową motywacją – dodaje Rupar.
Z zachodniopomorskiego nawet w najdalsze zakątki świata
Krwiotwórcze komórki macierzyste i szpik pobrane od dawców z regionu m. in. na terenie województwa w Uniwersyteckim Szpitalu Kliniczny nr 1 PUM im. prof. Tadeusza Sokołowskiego w Szczecinie ratują życie pacjentów na całym świecie. Według statystyk Fundacji DKMS poza Polską najczęściej trafiają do pacjentów w USA, Niemczech i we Francji. Dawca w dniu donacji otrzymuje – jeśli wyrazi taką chęć – trzy informacje o swoim „bliźniaku genetycznym”: kraj pochodzenia, płeć i orientacyjny wiek.
Cała procedura przebiegła bardzo szybko. Potwierdzenie wpisania do bazy dawców otrzymałem w sierpniu 2023 roku. Pod koniec września skontaktował się ze mną koordynator, w październiku przeszedłem badania wstępne, a na początku listopada oddałem komórki macierzyste. To pokazuje, że ktoś naprawdę na mnie czekał i że gdzieś teraz ktoś może czekać na kogoś, kto jeszcze się nie zarejestrował. To dawanie komuś cząstki siebie, która pozostaje w nim do końca życia, a w pewnym sensie Ty pozostajesz tam razem z nią. Właśnie ta świadomość napędza mnie do tego, by o tym mówić i zachęcać innych – podsumowuje Roch.
Każdego roku baza potencjalnych dawców szpiku powiększa się o kolejne osoby z województwa zachodniopomorskiego – tylko w ubiegłym roku dołączyło do niej 4 102 mieszkańców. Rejestracja jest prosta, bezpłatna i wymaga jedynie pobrania wymazu z wewnętrznej strony policzka.
Czy wiesz, że?
· Polska zajmuje 5. miejsce na świecie i 3. w Europie pod względem liczby potencjalnych dawców szpiku i komórek macierzystych.
· To nie grupa krwi decyduje o genetycznym dopasowaniu pomiędzy dawcą a biorcą, a antygeny zgodności tkankowej HLA.
· Rodzina rzadko zostaje dawcą swojego bliskiego. Zaledwie około 25% pacjentów znajduje zgodnego dawcę krwiotwórczych komórek macierzystych wśród swoich bliskich. Największe prawdopodobieństwo zgodności występuje w przypadku rodzeństwa. 75% pacjentów musi otrzymać pomoc od osoby niespokrewnionej.
· Dawcą szpiku można zostać więcej niż jeden raz w życiu.
· Chociaż w bazie potencjalnych dawców rejestruje się więcej kobiet, w praktyce to mężczyźni częściej zostają faktycznymi dawcami.
· Tatuaż, piercing czy makijaż permanentny nie wykluczają z zostania dawcą szpiku.
· Potencjalnym dawcą szpiku może zostać ogólnie zdrowa osoba, w przedziale wiekowym 18-55 lat, o wskaźniku masy ciała (BMI) powyżej 16,5 i nie wyższym niż 40.
Chcesz dowiedzieć się więcej? Naszpikuj się wiedzą na stronie: https://www.dkms.pl/
Więcej informacji o Fundacji DKMS: http://www.dkms.pl/
***
Misją Fundacji DKMS jest znalezienie dawcy dla każdego pacjenta na świecie potrzebującego przeszczepienia krwiotwórczych komórek macierzystych. Fundacja działa w Polsce od 2008 roku jako Ośrodek Dawców Szpiku w oparciu o decyzję Ministra Zdrowia oraz jako niezależna organizacja pożytku publicznego wpisana do KRS 0000318602. To największy Ośrodek Dawców Szpiku w Polsce, w którym zarejestrowanych jest ponad 2,2 mln dawców, spośród których ponad 17 500 (październik 2026) oddało swoje krwiotwórcze komórki macierzyste lub szpik pacjentom zarówno w Polsce, jak i na świecie, dając im tym samym drugą szansę na życie. Aby zostać potencjalnym dawcą, wystarczy wejść na stronę www.dkms.pl i zamówić pakiet rejestracyjny do domu.
Justyna Rogowiec
Starszy Specjalista ds. PR, Fundacja DKMS
justyna.rogowiec@dkms.pl
tel. (+48) 668 669 327