Wyobraź sobie, że odbierasz telefon i słyszysz, że możesz uratować komuś życie. Taką wiadomość otrzymało już 351 mieszkańców województwa świętokrzyskiego, którzy zostali faktycznymi dawcami szpiku. Choć Polska jest 5. krajem na świecie pod względem liczby potencjalnych dawców, wielu pacjentów wciąż czeka na swojego „bliźniaka genetycznego”. Mieszkańcy naszego województwa aktywnie to zmieniają. Z najnowszych danych Fundacji DKMS wynika, że dawcy z regionu dali szansę na życie pacjentom nie tylko z Polski, ale i m.in. z Francji, Włoch a nawet Stanów Zjednoczonych czy Kanady.
Lokalna skala, ale globalny zasięg
Obecnie w województwie świętokrzyskim zarejestrowanych w bazie Fundacji DKMS jest 50 195 potencjalnych dawców szpiku. To 8% populacji mieszkańców regionu w wieku od 18 do 61 lat, czyli w przedziale wiekowym umożliwiającym zostanie potencjalnym dawcą szpiku. Przekrój demograficzny udowadnia, że chęć niesienia pomocy nie ma wieku ani płci. Średni wiek zarejestrowanego dawcy w regionie to 38 lat – czyli tyle, ile wynosi średnia dla wszystkich aktywnych dawców w Polsce.
Jak wygląda moment, w którym decydujemy się na dołączenie do bazy? Swoimi doświadczeniami chętnie dzielą się Ci, którzy rejestrację oraz donację mają już za sobą, tak jak Tymoteusz Gołębiowski, faktyczny dawca szpiku z Kielc.
Wiedziałem o fundacji wcześniej bo moi rodzice byli już zarejestrowanymi potencjalnymi dawcami. Zarejestrowałem się spontanicznie, w roku 2021. Wyszukałem informacje o fundacji i zamówiłem pakiet do domu – mówi Tymoteusz Gołębiowski z Kielc.
Obalamy mity – fakty z regionu
Z dawstwem szpiku wciąż wiąże się wiele mitów, które powstrzymują nas przed rejestracją w bazie potencjalnych dawców szpiku. Czy sam zabieg jest bolesny i czy towarzyszy mu uzasadniony strach?
· Mit pobrania z kręgosłupa
To jeden z najpopularniejszych mitów krążących wokół dawstwa szpiku. W rzeczywistości pobranie szpiku nie ma nic wspólnego z kręgosłupem. Aż w 90% przypadków komórki macierzyste pobiera się z krwi obwodowej – samo pobranie przypomina donację krwi w stacjach krwiodawstwa. W pozostałych 10% szpik pobierany jest z talerza kości biodrowej – tę formę donacji stosuje się najczęściej w sytuacji, gdy pacjentem jest dziecko.
· Mit „stracenia” czegoś na zawsze
Zostając dawcą szpiku, niczego nie tracimy. W przypadku aferezy, czyli oddania krwiotwórczych komórek macierzystych z krwi obwodowej, oddajemy tylko nadmiar komórek, które zostały wyprodukowane przez nasz organizm w wyniku przyjmowania czynnika wzrostu.
Jeśli oddamy szpik z talerza kości biodrowej, nasze komórki zregenerują się w ciągu zaledwie 2-3 tygodni od donacji.
· Mit skomplikowanej procedury
Aż 90% dawców faktycznych, którzy wzięli udział w badaniu IMAS International - Badanie opinii dawców faktycznych, uważa procedurę pobrania komórek za nieskomplikowaną. Dawcy przez cały proces oddania są przeprowadzani przez koordynatorów Fundacji DKMS. Po potwierdzeniu zgodności genetycznej z pacjentem, fundacja kieruje dawcę na bezpłatne, kompleksowe badania (m.in. USG, EKG i rozszerzone badania laboratoryjne). Wsparcie nie kończy się jednak w momencie opuszczenia kliniki, ponieważ stan zdrowia dawców jest monitorowany przez 10 lat po pobraniu. Wszystko dlatego, że bezpieczeństwo i zdrowie dawców są priorytetem.
W moim przypadku pobranie odbyło się bezpośrednio z talerza kości biodrowej. Mnie osobiście nic nie bolało, byłem poinformowany przez panią doktor, która przeprowadzała pobranie, że mogę odczuwać ból porównywalny do stłuczenia i jeżeli tak będzie, to mam brać leki przeciwbólowe, ale nie było takiej potrzeby. Nie odczuwałem po pobraniu żadnego bólu. Oczywiście, że w razie potrzeby zrobiłbym to ponownie, dla mnie to był absolutnie żaden wysiłek, a dla osoby po drugiej stronie, realna szansa na zdrowie i życie.
Nie wahałem się. Podejrzewam, że na przykład dla mojej mamy była to dużo bardziej stresujące, niż dla mnie – żartuje Tymoteusz.
Ze świętokrzyskiego w najdalsze zakątki świata
Krwiotwórcze komórki macierzyste i szpik pobrane w klinikach na terenie naszego kraju ratują życie pacjentów na całym świecie. Według statystyk Fundacji DKMS, materiał od dawców z regionu poza Polską, najczęściej trafia do chorych w Stanach Zjednoczonych, Niemczech czy Włoszech. Dawca w dniu donacji otrzymuje – jeśli wyrazi taką chęć – trzy informacje o swoim „bliźniaku genetycznym”: kraj pochodzenia, płeć i orientacyjny wiek.
Niesamowite, ciężko to nawet opisać słowami, zawsze pewnie będę pamiętał sytuację, gdy będąc na zakupach, niedługo po pobraniu, dowiedziałem się do kogo trafił mój szpik (oczywiście bez danych personalnych, tylko płeć, wiek i kraj) i było to dla mnie tak wzruszające doświadczenie, że popłakałem się w tym sklepie. Nie ma się czego bać, moim zdaniem dla dawcy jest to żaden wysiłek, a dla biorcy całe życie. Świadomość pomocy w takiej dziedzinie to coś, co ciężko wytłumaczyć, jeśli się tego nie doświadczyło – dodaje dawca.
Każdego roku baza potencjalnych dawców szpiku powiększa się o kolejne osoby z województwa świętokrzyskiego – tylko w ubiegłym roku dołączyło do niej prawie 2700 mieszkańców. Rejestracja jest prosta, bezpłatna i wymaga jedynie pobrania wymazu z wewnętrznej strony policzka.
Czy wiesz, że?
· Polska zajmuje 5. miejsce na świecie i 3. w Europie pod względem liczby potencjalnych dawców szpiku i komórek macierzystych.
· To nie grupa krwi decyduje o genetycznym dopasowaniu pomiędzy dawcą a biorcą, a antygeny zgodności tkankowej HLA.
· Rodzina rzadko zostaje dawcą swojego bliskiego. Zaledwie około 25% pacjentów znajduje zgodnego dawcę krwiotwórczych komórek macierzystych wśród swoich bliskich. Największe prawdopodobieństwo zgodności występuje w przypadku rodzeństwa. 75% pacjentów musi otrzymać pomoc od osoby niespokrewnionej.
· Dawcą szpiku można zostać więcej niż jeden raz w życiu.
· Chociaż w bazie potencjalnych dawców rejestruje się więcej kobiet, w praktyce to mężczyźni częściej zostają faktycznymi dawcami.
· Tatuaż, piercing czy makijaż permanentny nie wykluczają z zostania dawcą szpiku.
· Potencjalnym dawcą szpiku może zostać ogólnie zdrowa osoba, w przedziale wiekowym 18-55 lat, o wskaźniku masy ciała (BMI) powyżej 16,5 i nie wyższym niż 40.
Chcesz dowiedzieć się więcej? Naszpikuj się wiedzą na stronie: https://www.dkms.pl/
Więcej informacji o Fundacji DKMS: http://www.dkms.pl/
***
Misją Fundacji DKMS jest znalezienie dawcy dla każdego pacjenta na świecie potrzebującego przeszczepienia krwiotwórczych komórek macierzystych. Fundacja działa w Polsce od 2008 roku jako Ośrodek Dawców Szpiku w oparciu o decyzję Ministra Zdrowia oraz jako niezależna organizacja pożytku publicznego wpisana do KRS 0000318602. To największy Ośrodek Dawców Szpiku w Polsce, w którym zarejestrowanych jest ponad 2,2 mln dawców, spośród których ponad 17 500 (październik 2026) oddało swoje krwiotwórcze komórki macierzyste lub szpik pacjentom zarówno w Polsce, jak i na świecie, dając im tym samym drugą szansę na życie. Aby zostać potencjalnym dawcą, wystarczy wejść na stronę www.dkms.pl i zamówić pakiet rejestracyjny do domu.
Justyna Rogowiec
Starszy Specjalista ds. PR, Fundacja DKMS
justyna.rogowiec@dkms.pl
tel. (+48) 668 669 327