Krwiotwórcze komórki macierzyste pomogły m.in. mieszkańcom USA, Niemiec oraz Czech
Co 34 minuty ktoś w Polsce słyszy diagnozę nowotworu krwi. Choć nasz kraj jest pod względem liczby potencjalnych dawców szpiku 5. potęgą na świecie, wielu pacjentów nadal nie może znaleźć swojego „bliźniaka genetycznego”. Mieszkańcy Śląska aktywnie to zmieniają. Z najnowszych danych Fundacji DKMS wynika, że komórki macierzyste od dawców z regionu ratują życie pacjentom nie tylko w Polsce, ale i w Stanach Zjednoczonych, Niemczech czy Czechach. Co jeszcze wiemy o dawcach z naszego województwa?
Lokalna skala, ale globalny zasięg
Obecnie w województwie śląskim zarejestrowanych w bazie Fundacji DKMS jest 266 946 potencjalnych dawców szpiku. To 11% populacji mieszkańców regionu w wieku od 18 do 61 lat, czyli w przedziale wiekowym umożliwiającym zostanie faktycznym dawcą szpiku lub komórek macierzystych. Średni wiek zarejestrowanego dawcy w regionie to 39,2 lat – dla porównania, średnia dla wszystkich aktywnych dawców w Polsce wynosi 38 lat.
Już ponad 2105 mieszkańców regionu miało okazję zostać dawcami faktycznymi i dać komuś szansę na życie. Wiele z nich dzieli się swoimi doświadczeniami i zachęca innych do rejestracji tak jak pochodzący ze Śląska Wojciech i Barbara Placuch. Nietypowe małżeństwo, gdzie obydwoje mieli okazję pomóc swoim „bliźniakom genetycznym” i obydwoje byli wcześniej krwiodawcami. To była raczej spontaniczna decyzja, choć z głębi serca.
Jak tylko osiągnęłam pełnoletność, zaczęłam regularnie oddawać krew. Odkąd pamiętam zawsze chciałam dać coś z siebie. Jednak miałam takie poczucie, że bycie krwiodawcą to za mało i wtedy (chyba w telewizji) zobaczyłam reklamę Fundacji DKMS. Nawet się nie zastanawiałam, tylko od razu zgłosiłam swoją chęć zostania dawcą – mówi Barbara Placuch, dawczyni faktyczna.
Zarejestrowałem się w 2015 roku w sumie mało wiedząc na temat dawstwa szpiku. Byłem gotowy do pomocy chorym, nie tylko jako krwiodawca – dodaje Wojciech Placuch.
Obalamy mity – fakty z regionu
Z dawstwem szpiku wciąż wiąże się wiele mitów, które powstrzymują nas przed rejestracją w bazie potencjalnych dawców szpiku. Czy sam zabieg jest bolesny i czy towarzyszy mu uzasadniony strach?
· Mit pobrania z kręgosłupa
To jeden z najpopularniejszych mitów krążących wokół dawstwa szpiku. W rzeczywistości pobranie szpiku nie ma nic wspólnego z kręgosłupem. Aż w 90% przypadków komórki macierzyste pobiera się z krwi obwodowej – samo pobranie przypomina donację krwi w stacjach krwiodawstwa. W pozostałych 10% szpik pobierany jest z talerza kości biodrowej – tę formę donacji stosuje się najczęściej w sytuacji, gdy pacjentem jest dziecko.
· Mit „stracenia” czegoś na zawsze
Zostając dawcą szpiku, niczego nie tracimy. W przypadku aferezy, czyli oddania krwiotwórczych komórek macierzystych z krwi obwodowej, oddajemy tylko nadmiar komórek, które zostały wyprodukowane przez nasz organizm w wyniku przyjmowania czynnika wzrostu.
Jeśli oddamy szpik z talerza kości biodrowej, nasze komórki zregenerują się w ciągu zaledwie 2-3 tygodni od donacji.
· Mit skomplikowanej procedury
Aż 90% dawców faktycznych, którzy wzięli udział w badaniu IMAS International - Badanie opinii dawców faktycznych, uważa procedurę pobrania komórek za nieskomplikowaną. Dawcy przez cały proces oddania są przeprowadzani przez koordynatorów Fundacji DKMS. Po potwierdzeniu zgodności genetycznej z pacjentem, fundacja kieruje dawcę na bezpłatne, kompleksowe badania (m.in. USG, EKG i rozszerzone badania laboratoryjne). Wsparcie nie kończy się jednak w momencie opuszczenia kliniki, ponieważ stan zdrowia dawców jest monitorowany przez 10 lat po pobraniu. Wszystko dlatego, że bezpieczeństwo i zdrowie dawców są priorytetem.
Barbara oddawała komórki macierzyste z krwi obwodowej
U mnie największy dyskomfort był w trakcie przyjmowania zastrzyków, które powodowały produkcję nowych komórek. Miałam objawy jakby grypy, ale samo pobranie komórek nie wiąże się w zasadzie z żadnym bólem (tyle co wkłucie igły). Gdyby pojawiła się taka potrzeba nie zawahałabym się ani chwili i powtórzyłabym to, bo nie ma nic piękniejszego od podarowania komuś szansy na dalsze życie – wspomina dawczyni.
Wojciech oddał szpik z talerza kości biodrowej. Początkowo bliscy bali się o jego zdrowie.
Od chwili, w której dowiedziałem się, że jest biorca, nie miałem nawet momentu zawahania ani strachu pomimo tego, iż parę bliskich osób odradzało mi poddanie się zabiegowi.
W moim przypadku był to delikatny ból, a raczej lekki dyskomfort po zabiegu przez kilka dni. Tak naprawdę nie przypuszczałem, że pójdzie tak łatwo. Jeżeli byłaby taka potrzeba, bez wahania zgodziłbym się na kolejne pobrania dowolną metodą, ponieważ nie jest to nic strasznego – mówi o samym pobraniu.
Ze Śląska w najdalsze zakątki świata
Krwiotwórcze komórki macierzyste i szpik pobrane w klinikach m.in. w Narodowym Instytucie Onkologii w Gliwicach ratują życie pacjentów na całym świecie. Według statystyk Fundacji DKMS, materiał genetyczny od dawców z Polski, poza naszym krajem, najczęściej trafia do chorych w Stanach Zjednoczonych, Niemczech czy Francji, jednak w historii zdarzały się również donacje dla pacjentów z tak odległych miejsc jak Kanada. Dawca w dniu donacji otrzymuje – jeśli wyrazi taką chęć – trzy informacje o swoim „bliźniaku genetycznym”: kraj pochodzenia, płeć i orientacyjny wiek.
Tego się nie da opisać... To jest tak wyjątkowe i jedyne w swoim rodzaju uczucie, które nie równa się z niczym. Nawet urodzeniem dziecka. Ma się świadomość, że jesteś dla kogoś jedynym ratunkiem, że od Ciebie zależy czy ta osoba jeszcze będzie mogła się śmiać, kochać, doświadczać życia i wszystkiego wokół. Trochę jak Bóg. Teraz mimo, że minęły już dwa lata ja nadal o nim myślę. O moim bliźniaku, który nosi teraz w sobie cząstkę mnie – mówi Barbara, a Wojciech dodaje: Jeżeli się wahacie, gwarantuję Wam że to nic strasznego, a naprawdę wspaniałe, bezcenne doświadczenie.
Każdego roku baza potencjalnych dawców szpiku powiększa się o kolejne osoby z województwa śląskiego – tylko w ubiegłym roku dołączyło do niej 10 957 mieszkańców. Rejestracja jest prosta, bezpłatna i wymaga jedynie pobrania wymazu z wewnętrznej strony policzka.
Czy wiesz, że?
· Polska zajmuje 5. miejsce na świecie i 3. w Europie pod względem liczby potencjalnych dawców szpiku i komórek macierzystych.
· To nie grupa krwi decyduje o genetycznym dopasowaniu pomiędzy dawcą a biorcą, a antygeny zgodności tkankowej HLA.
· Rodzina rzadko zostaje dawcą swojego bliskiego. Zaledwie około 25% pacjentów znajduje zgodnego dawcę krwiotwórczych komórek macierzystych wśród swoich bliskich. Największe prawdopodobieństwo zgodności występuje w przypadku rodzeństwa. 75% pacjentów musi otrzymać pomoc od osoby niespokrewnionej.
· Dawcą szpiku można zostać więcej niż jeden raz w życiu.
· Chociaż w bazie potencjalnych dawców rejestruje się więcej kobiet, w praktyce to mężczyźni częściej zostają faktycznymi dawcami.
· Tatuaż, piercing czy makijaż permanentny nie wykluczają z zostania dawcą szpiku.
· Potencjalnym dawcą szpiku może zostać ogólnie zdrowa osoba, w przedziale wiekowym 18-55 lat, o wskaźniku masy ciała (BMI) powyżej 16,5 i nie wyższym niż 40.
Chcesz dowiedzieć się więcej? Naszpikuj się wiedzą na stronie: https://www.dkms.pl/
Więcej informacji o Fundacji DKMS: http://www.dkms.pl/
***
Misją Fundacji DKMS jest znalezienie dawcy dla każdego pacjenta na świecie potrzebującego przeszczepienia krwiotwórczych komórek macierzystych. Fundacja działa w Polsce od 2008 roku jako Ośrodek Dawców Szpiku w oparciu o decyzję Ministra Zdrowia oraz jako niezależna organizacja pożytku publicznego wpisana do KRS 0000318602. To największy Ośrodek Dawców Szpiku w Polsce, w którym zarejestrowanych jest ponad 2,2 mln dawców, spośród których ponad 17 500 (październik 2026) oddało swoje krwiotwórcze komórki macierzyste lub szpik pacjentom zarówno w Polsce, jak i na świecie, dając im tym samym drugą szansę na życie. Aby zostać potencjalnym dawcą, wystarczy wejść na stronę www.dkms.pl i zamówić pakiet rejestracyjny do domu.
Justyna Rogowiec
Starszy Specjalista ds. PR, Fundacja DKMS
justyna.rogowiec@dkms.pl
tel. (+48) 668 669 327