Już 1690 mieszkańców zostało dawcami szpiku
Wyobraź sobie, że odbierasz telefon i słyszysz, że możesz uratować komuś życie. Taką wiadomość otrzymało już 1 690 mieszkańców województwa małopolskiego, którzy zostali faktycznymi dawcami szpiku. Choć Polska jest 5. krajem na świecie pod względem liczby potencjalnych dawców, wielu pacjentów wciąż czeka na swojego „bliźniaka genetycznego”. Mieszkańcy Małopolski aktywnie to zmieniają. Z najnowszych danych Fundacji DKMS wynika, że dawcy z małopolskiego dali szansę na życie pacjentom nie tylko z Polski, ale i m.in. w Kanadzie, Wielkiej Brytanii, a nawet Australii.
Lokalna skala, ale globalny zasięg
Obecnie w województwie małopolskim zarejestrowanych w bazie Fundacji DKMS jest 204 907 potencjalnych dawców szpiku. To 10% populacji mieszkańców regionu w wieku od 18 do 55 lat, czyli w przedziale wiekowym umożliwiającym rejestrację jako potencjalny dawca szpiku. Przekrój demograficzny udowadnia, że chęć niesienia pomocy nie ma wieku ani płci. Średni wiek zarejestrowanego dawcy w regionie to 38 lat, co odpowiada średniej dla wszystkich aktywnych dawców w Polsce.
Jak wygląda moment, w którym decydujemy się na dołączenie do bazy? Swoimi doświadczeniami chętnie dzielą się Ci, którzy rejestrację oraz donację mają już za sobą, tak jak Magdalena Świder, faktyczna dawczyni szpiku z województwa małopolskiego.
Zarejestrowałam się w 2014 r., na pierwszym roku studiów w Krakowie. Moją uwagę zwróciło stoisko z balonami, więc podeszłam z ciekawości i zapytałam, o co chodzi. Wtedy po raz pierwszy usłyszałam o Fundacji DKMS i dowiedziałam się, że mogę zostać potencjalną dawczynią szpiku i kiedyś uratować komuś życie. Wypełniłam formularz, pobrałam wymaz z policzka i właściwie o wszystkim zapomniałam. Dwa lata później zadzwonił telefon. Usłyszałam, że jest ktoś, komu mogę pomóc – mówi Magdalena Świder, faktyczna dawczyni szpiku.
Obalamy mity – fakty z regionu
Z dawstwem szpiku wciąż wiąże się wiele mitów, które powstrzymują nas przed rejestracją w bazie potencjalnych dawców szpiku. Czy sam zabieg jest bolesny i czy towarzyszy mu uzasadniony strach?
· Mit pobrania z kręgosłupa
To jeden z najpopularniejszych mitów krążących wokół dawstwa szpiku. W rzeczywistości pobranie szpiku nie ma nic wspólnego z kręgosłupem. Aż w 90% przypadków komórki macierzyste pobiera się z krwi obwodowej – samo pobranie przypomina donację krwi w stacjach krwiodawstwa. W pozostałych 10% szpik pobierany jest z talerza kości biodrowej – tę formę donacji stosuje się najczęściej w sytuacji, gdy pacjentem jest dziecko.
· Mit „stracenia” czegoś na zawsze
Zostając dawcą szpiku, niczego nie tracimy. W przypadku aferezy, czyli oddania krwiotwórczych komórek macierzystych z krwi obwodowej, oddajemy tylko nadmiar komórek, które zostały wyprodukowane przez nasz organizm w wyniku przyjmowania czynnika wzrostu.
Jeśli oddamy szpik z talerza kości biodrowej, nasze komórki zregenerują się w ciągu zaledwie 2-3 tygodni od donacji.
· Mit skomplikowanej procedury
Aż 90% dawców faktycznych, którzy wzięli udział w badaniu IMAS International - Badanie opinii dawców faktycznych, uważa procedurę pobrania komórek za nieskomplikowaną. Dawcy przez cały proces oddania są przeprowadzani przez koordynatorów Fundacji DKMS. Po potwierdzeniu zgodności genetycznej z pacjentem, fundacja kieruje dawcę na bezpłatne, kompleksowe badania (m.in. USG, EKG i rozszerzone badania laboratoryjne). Wsparcie nie kończy się jednak w momencie opuszczenia kliniki, ponieważ stan zdrowia dawców jest monitorowany przez 10 lat po pobraniu. Wszystko dlatego, że bezpieczeństwo i zdrowie dawców są priorytetem.
Byłam gotowa na obie metody pobrania, a ostatecznie moje krwiotwórcze komórki macierzyste pobrano z krwi obwodowej. Sama procedura była bezbolesna – czułam właściwie tylko ukłucie igły. Nie towarzyszył mi strach, raczej ekscytacja i ciekawość. Fundacja DKMS była ze mną na każdym etapie, wszystko dokładnie mi wyjaśniono, więc miałam poczucie, że jestem pod dobrą opieką. Najważniejsza była jednak świadomość, że gdzieś jest osoba, która na mnie czeka i ma nadzieję, że dzięki tej donacji dostanie szansę na wyzdrowienie. Gdybym mogła, zrobiłabym to ponownie – dodaje Magdalena.
Z Małopolski w najdalsze zakątki świata
Krwiotwórcze komórki macierzyste i szpik od dawców z regionu pobrane m. in. w Szpitalu Uniwersyteckim w Krakowie ratują życie pacjentów na całym świecie. Według statystyk Fundacji DKMS poza Polską najczęściej trafiają do pacjentów w USA, Niemczech i we Francji, jednak w historii regionu zdarzały się również donacje dla pacjentów z tak odległych miejsc jak Australia. Dawca w dniu donacji otrzymuje – jeśli wyrazi taką chęć – trzy informacje o swoim „bliźniaku genetycznym”: kraj pochodzenia, płeć i orientacyjny wiek.
Dwa lata po donacji dostałam list od mojego niespokrewnionego biorcy. Napisał, że nie musimy mieć tych samych rodziców, żeby być jak brat i siostra, i że już zawsze będziemy ze sobą związani. Do dziś, kiedy czytam ten list albo o nim opowiadam, mam dreszcze. Świadomość, że dzięki moim komórkom macierzystym ktoś dostał szansę, żeby pokonać białaczkę, jest nie do opisania. Dlatego osobom, które się wahają, powiedziałabym: jeśli możesz dać komuś nadzieję na zdrowie, życie z bliskimi i spełnianie marzeń, zrób ten pierwszy krok. Rejestracja zajmuje niewiele czasu, a dla kogoś może być początkiem nowego życia – podsumowuje Magdalena Świder
Każdego roku baza potencjalnych dawców szpiku powiększa się o kolejne osoby z województwa małopolskiego – tylko w ubiegłym roku dołączyło do niej 12 532 mieszkańców. Rejestracja jest prosta, bezpłatna i wymaga jedynie pobrania wymazu z wewnętrznej strony policzka.
Czy wiesz, że?
· Polska zajmuje 5. miejsce na świecie i 3. w Europie pod względem liczby potencjalnych dawców szpiku i komórek macierzystych.
· To nie grupa krwi decyduje o genetycznym dopasowaniu pomiędzy dawcą a biorcą, a antygeny zgodności tkankowej HLA.
· Rodzina rzadko zostaje dawcą swojego bliskiego. Zaledwie około 25% pacjentów znajduje zgodnego dawcę krwiotwórczych komórek macierzystych wśród swoich bliskich. Największe prawdopodobieństwo zgodności występuje w przypadku rodzeństwa. 75% pacjentów musi otrzymać pomoc od osoby niespokrewnionej.
· Dawcą szpiku można zostać więcej niż jeden raz w życiu.
· Chociaż w bazie potencjalnych dawców rejestruje się więcej kobiet, w praktyce to mężczyźni częściej zostają faktycznymi dawcami.
· Tatuaż, piercing czy makijaż permanentny nie wykluczają z zostania dawcą szpiku.
· Potencjalnym dawcą szpiku może zostać ogólnie zdrowa osoba, w przedziale wiekowym 18-55 lat, o wskaźniku masy ciała (BMI) powyżej 16,5 i nie wyższym niż 40.
Chcesz dowiedzieć się więcej? Naszpikuj się wiedzą na stronie: https://www.dkms.pl/
Więcej informacji o Fundacji DKMS: http://www.dkms.pl/
***
Misją Fundacji DKMS jest znalezienie dawcy dla każdego pacjenta na świecie potrzebującego przeszczepienia krwiotwórczych komórek macierzystych. Fundacja działa w Polsce od 2008 roku jako Ośrodek Dawców Szpiku w oparciu o decyzję Ministra Zdrowia oraz jako niezależna organizacja pożytku publicznego wpisana do KRS 0000318602. To największy Ośrodek Dawców Szpiku w Polsce, w którym zarejestrowanych jest ponad 2,2 mln dawców, spośród których ponad 17 500 (październik 2026) oddało swoje krwiotwórcze komórki macierzyste lub szpik pacjentom zarówno w Polsce, jak i na świecie, dając im tym samym drugą szansę na życie. Aby zostać potencjalnym dawcą, wystarczy wejść na stronę www.dkms.pl i zamówić pakiet rejestracyjny do domu.
Justyna Rogowiec
Starszy Specjalista ds. PR, Fundacja DKMS
justyna.rogowiec@dkms.pl
tel. (+48) 668 669 327