698 mieszkańców regionu zostało faktycznymi dawcami szpiku
Wyobraź sobie, że odbierasz telefon i słyszysz, że możesz uratować komuś życie. Taką wiadomość otrzymało już 698 mieszkańców województwa lubelskiego, którzy zostali faktycznymi dawcami szpiku. Choć Polska jest 5. krajem na świecie pod względem liczby potencjalnych dawców, wielu pacjentów wciąż czeka na swojego „bliźniaka genetycznego”. Mieszkańcy regionu aktywnie to zmieniają. Z najnowszych danych Fundacji DKMS wynika, że dawcy z Lubelszczyzny dali szansę na życie pacjentom nie tylko z Polski, ale i m.in. w Stanach Zjednoczonych, Niemczach, a nawet Turcji.
Lokalna skala, ale globalny zasięg
Obecnie w województwie lubelskim zarejestrowanych w bazie Fundacji DKMS jest 98 361 potencjalnych dawców szpiku. To 10% populacji mieszkańców regionu w wieku od 18 do 55 lat, czyli w przedziale wiekowym umożliwiającym rejestrację jako potencjalny dawca szpiku. Przekrój demograficzny udowadnia, że chęć niesienia pomocy nie ma wieku ani płci. Średni wiek zarejestrowanego dawcy w regionie to 37 lat – dla porównania, średnia dla wszystkich aktywnych dawców w Polsce wynosi 38 lat.
Jak wygląda moment, w którym decydujemy się na dołączenie do bazy? Swoimi doświadczeniami chętnie dzielą się Ci, którzy rejestrację oraz donację mają już za sobą, tak jak Milena Budzyńska i Sebastian Białobocki, faktyczni dawcy szpiku z Lubelszczyzny.
Zarejestrowałam się do bazy potencjalnych dawców szpiku zamawiając pakiet rejestracyjny do domu. Dopiero co rozpoczęłam studia, wynajęłam pierwsze mieszkanie, więc był to czas zmian i podejmowania decyzji za siebie i swój los. I w to wpasowała się decyzja, żeby zarejestrować się, żeby potencjalnie dać komuś szansę na życie – mówi Milena.
Sebastian swoją rejestrację wspomina spontanicznie: Zarejestrowałem się, gdy miałem 18 lat. W wakacje 2016 roku, gdy graliśmy ze znajomymi w piłkę plażową, rozmawialiśmy o zapisaniu się do Fundacji DKMS. Po powrocie do domu zamówiłem pakiet.
Obalamy mity – fakty z regionu
Z dawstwem szpiku wciąż wiąże się wiele mitów, które powstrzymują nas przed rejestracją w bazie potencjalnych dawców szpiku. Czy sam zabieg jest bolesny i czy towarzyszy mu uzasadniony strach?
· Mit pobrania z kręgosłupa
To jeden z najpopularniejszych mitów krążących wokół dawstwa szpiku. W rzeczywistości pobranie szpiku nie ma nic wspólnego z kręgosłupem. Aż w 90% przypadków komórki macierzyste pobiera się z krwi obwodowej – samo pobranie przypomina donację krwi w stacjach krwiodawstwa. W pozostałych 10% szpik pobierany jest z talerza kości biodrowej – tę formę donacji stosuje się najczęściej w sytuacji, gdy pacjentem jest dziecko.
· Mit „stracenia” czegoś na zawsze
Zostając dawcą szpiku, niczego nie tracimy. W przypadku aferezy, czyli oddania krwiotwórczych komórek macierzystych z krwi obwodowej, oddajemy tylko nadmiar komórek, które zostały wyprodukowane przez nasz organizm w wyniku przyjmowania czynnika wzrostu.
Jeśli oddamy szpik z talerza kości biodrowej, nasze komórki zregenerują się w ciągu zaledwie 2-3 tygodni od donacji.
· Mit skomplikowanej procedury
Aż 90% dawców faktycznych, którzy wzięli udział w badaniu IMAS International - Badanie opinii dawców faktycznych, uważa procedurę pobrania komórek za nieskomplikowaną. Dawcy przez cały proces oddania są przeprowadzani przez koordynatorów Fundacji DKMS. Po potwierdzeniu zgodności genetycznej z pacjentem, fundacja kieruje dawcę na bezpłatne, kompleksowe badania (m.in. USG, EKG i rozszerzone badania laboratoryjne). Wsparcie nie kończy się jednak w momencie opuszczenia kliniki, ponieważ stan zdrowia dawców jest monitorowany przez 10 lat po pobraniu. Wszystko dlatego, że bezpieczeństwo i zdrowie dawców są priorytetem.
Dawcy nie kryją, że nie obyło się bez strachu.
Raz miałem lekki strach. Podczas rozmowy z anestezjologiem w temacie pełnego znieczulenia. Był to mój pierwszy zabieg w życiu. Naczytałem się w internecie, że mogę się nie wybudzić z narkozy, ale pani anestezjolog uspokoiła mnie swoim doświadczeniem. Po to mamy robione szczegółowe badania, jesteśmy ważeni co do grama i mierzeni co do milimetra, aby ten zabieg był bezpiecznym zabiegiem dla nas. Zdrowie dawców jest bardzo ważne – opowiada Sebastian, który pobranie miał z talerza kości biodrowej.
Milena oddawała krwiotwórcze komórki macierzyste z krwi obwodowej, która stanowi obecnie 90% wszystkich pobrań.
Od samego telefonu informującego mnie, że mogę zostać faktycznym dawcą przechodziło przez moją głowę trochę wątpliwości. Od trywialnych spraw czy będę miała na to po prostu czas, po myśli czy pobranie nie wpłynie na mój stan zdrowia. Bardzo pomogły mi rozmowy z lekarzami w ośrodku kwalifikującym mnie do oddania szpiku. Lekarze rozwiali moje wszystkie niepokoje przeprowadzając szeroką diagnostykę i weryfikując, że oddanie szpiku jest dla mnie bezpieczne – dzieli się swoim doświadczeniem dawczyni.
Obydwoje bez wahania mówią, że zrobiliby to ponownie pomimo drobnych nieprzyjemności. Uważają, że to niewygórowana cena za podarowanie komuś szansy na życie.
- Jedynym malutkim minusem jest to, że odczuwałem ból w okolicy wkłucia przez dwa dni jakby miał stłuczoną kość. Chyba każdy z nas miał w dzieciństwie stłuczoną kość i wie, że z takim bólem da się żyć te dwa dni i normalnie funkcjonować. Gdy przypominamy sobie, że uratowaliśmy komuś życie to zapominamy o bólu – dodaje Sebastian.
Z Lubelszczyzny w najdalsze zakątki świata
Krwiotwórcze komórki macierzyste i szpik od dawców z regionu ratują życie pacjentów na całym świecie. Według statystyk Fundacji DKMS, poza Polską najczęściej trafiają do chorych w Stanach Zjednoczonych, Niemczech i Francji. Dawca w dniu donacji otrzymuje – jeśli wyrazi taką chęć – trzy informacje o swoim „bliźniaku genetycznym”: kraj pochodzenia, płeć i orientacyjny wiek.
Milena miała okazję skontaktować się z biorcą komórek.
Chyba nie mam takich słów, żeby wyrazić jakie to uczucie dać drugą szansę na życie komuś nieznajomemu, kogo nigdy nie poznam. Myślę, że najbardziej to odczułam gdy czytałam list od mojego bliźniaka genetycznego, w którym wyrażał wdzięczność za ten dar. Przepłakałam ze wzruszenia całe popołudnie, bo wreszcie poczułam jak duży wpływ miałam na życie mojego bliźniaka – wspomina Milena, a Sebastian dodaje: Mam takie jedno zdanie które zawsze powtarzam podczas akcji rejestracyjnych "Nie musisz być strażakiem i ratownikiem by uratować komuś życie. Wystarczy się zarejestrować”.
Każdego roku baza potencjalnych dawców szpiku powiększa się o kolejne osoby z województwa lubelskiego – tylko w ubiegłym roku dołączyło do niej 3 994 mieszkańców. Rejestracja jest prosta, bezpłatna i wymaga jedynie pobrania wymazu z wewnętrznej strony policzka.
Czy wiesz, że?
· Polska zajmuje 5. miejsce na świecie i 3. w Europie pod względem liczby potencjalnych dawców szpiku i komórek macierzystych.
· To nie grupa krwi decyduje o genetycznym dopasowaniu pomiędzy dawcą a biorcą, a antygeny zgodności tkankowej HLA.
· Rodzina rzadko zostaje dawcą swojego bliskiego. Zaledwie około 25% pacjentów znajduje zgodnego dawcę krwiotwórczych komórek macierzystych wśród swoich bliskich. Największe prawdopodobieństwo zgodności występuje w przypadku rodzeństwa. 75% pacjentów musi otrzymać pomoc od osoby niespokrewnionej.
· Dawcą szpiku można zostać więcej niż jeden raz w życiu.
· Chociaż w bazie potencjalnych dawców rejestruje się więcej kobiet, w praktyce to mężczyźni częściej zostają faktycznymi dawcami.
· Tatuaż, piercing czy makijaż permanentny nie wykluczają z zostania dawcą szpiku.
· Potencjalnym dawcą szpiku może zostać ogólnie zdrowa osoba, w przedziale wiekowym 18-55 lat, o wskaźniku masy ciała (BMI) powyżej 16,5 i nie wyższym niż 40.
Chcesz dowiedzieć się więcej? Naszpikuj się wiedzą na stronie: https://www.dkms.pl/
Więcej informacji o Fundacji DKMS: http://www.dkms.pl/
***
Misją Fundacji DKMS jest znalezienie dawcy dla każdego pacjenta na świecie potrzebującego przeszczepienia krwiotwórczych komórek macierzystych. Fundacja działa w Polsce od 2008 roku jako Ośrodek Dawców Szpiku w oparciu o decyzję Ministra Zdrowia oraz jako niezależna organizacja pożytku publicznego wpisana do KRS 0000318602. To największy Ośrodek Dawców Szpiku w Polsce, w którym zarejestrowanych jest ponad 2,2 mln dawców, spośród których ponad 17 500 (październik 2026) oddało swoje krwiotwórcze komórki macierzyste lub szpik pacjentom zarówno w Polsce, jak i na świecie, dając im tym samym drugą szansę na życie. Aby zostać potencjalnym dawcą, wystarczy wejść na stronę www.dkms.pl i zamówić pakiet rejestracyjny do domu.
Justyna Rogowiec
Starszy Specjalista ds. PR, Fundacja DKMS
justyna.rogowiec@dkms.pl
tel. (+48) 668 669 327