12% mieszkańców to potencjalni dawcy szpiku
Co 34 minuty ktoś w Polsce słyszy diagnozę nowotworu krwi. Choć nasz kraj jest pod względem liczby potencjalnych dawców szpiku 5. potęgą na świecie, wielu pacjentów nadal nie może znaleźć swojego „bliźniaka genetycznego”. Mieszkańcy województwa dolnośląskiego aktywnie to zmieniają. Z najnowszych danych Fundacji DKMS wynika, że komórki macierzyste od dawców z regionu ratują życie pacjentom nie tylko w Polsce, ale i w Czechach, Kanadzie, a nawet Australii. Co jeszcze wiemy o dawcach z naszego regionu? Lokalna skala, ale globalny zasięg.
Obecnie w województwie dolnośląskim zarejestrowanych w bazie Fundacji DKMS jest 197 422 potencjalnych dawców szpiku, a 1 529 miało szansę uratować komuś życie. To 12% populacji mieszkańców regionu w wieku od 18 do 55 lat, czyli w przedziale wiekowym umożliwiającym rejestrację jako potencjalny dawca szpiku. Przekrój demograficzny udowadnia, że chęć niesienia pomocy nie ma wieku ani płci. Średni wiek zarejestrowanego dawcy w regionie to 39 lat – dla porównania, średnia dla wszystkich aktywnych dawców w Polsce wynosi 38 lat.
Jak wygląda moment, w którym decydujemy się na dołączenie do bazy? Swoimi doświadczeniami chętnie dzielą się Ci, którzy rejestrację oraz donację mają już za sobą, tak jak Konrad Ludian, faktyczny dawca szpiku z województwa dolnośląskiego.
Zarejestrowałem się jeszcze jako student. Już wcześniej interesowałem się tym, co trzeba zrobić, żeby zostać potencjalnym dawcą szpiku, ale nie miałem okazji dołączyć do żadnej bazy. Wtedy pojawiła się możliwość rejestracji w bazie Fundacji DKMS – trafiłem na stoisko w centrum handlowym i zrobiłem to bez wahania. To była prosta decyzja, która po latach okazała się mieć ogromne znaczenie – mówi Konrad Ludian, faktyczny dawca szpiku.
Obalamy mity – fakty z regionu
Z dawstwem szpiku wciąż wiąże się wiele mitów, które powstrzymują nas przed rejestracją w bazie potencjalnych dawców szpiku. Czy sam zabieg jest bolesny i czy towarzyszy mu uzasadniony strach?
· Mit pobrania z kręgosłupa
To jeden z najpopularniejszych mitów krążących wokół dawstwa szpiku. W rzeczywistości pobranie szpiku nie ma nic wspólnego z kręgosłupem. Aż w 90% przypadków komórki macierzyste pobiera się z krwi obwodowej – samo pobranie przypomina donację krwi w stacjach krwiodawstwa. W pozostałych 10% szpik pobierany jest z talerza kości biodrowej – tę formę donacji stosuje się najczęściej w sytuacji, gdy pacjentem jest dziecko.
· Mit „stracenia” czegoś na zawsze
Zostając dawcą szpiku, niczego nie tracimy. W przypadku aferezy, czyli oddania krwiotwórczych komórek macierzystych z krwi obwodowej, oddajemy tylko nadmiar komórek, które zostały wyprodukowane przez nasz organizm w wyniku przyjmowania czynnika wzrostu.
Jeśli oddamy szpik z talerza kości biodrowej, nasze komórki zregenerują się w ciągu zaledwie 2-3 tygodni od donacji.
· Mit skomplikowanej procedury
Aż 90% dawców faktycznych, którzy wzięli udział w badaniu IMAS International - Badanie opinii dawców faktycznych, uważa procedurę pobrania komórek za nieskomplikowaną. Dawcy przez cały proces oddania są przeprowadzani przez koordynatorów Fundacji DKMS. Po potwierdzeniu zgodności genetycznej z pacjentem, fundacja kieruje dawcę na bezpłatne, kompleksowe badania (m.in. USG, EKG i rozszerzone badania laboratoryjne). Wsparcie nie kończy się jednak w momencie opuszczenia kliniki, ponieważ stan zdrowia dawców jest monitorowany przez 10 lat po pobraniu. Wszystko dlatego, że bezpieczeństwo i zdrowie dawców są priorytetem.
Moje krwiotwórcze komórki macierzyste zostały pobrane metodą aferezy. Czy bolało? Zawsze odpowiadam, że nadepnięcie gołą stopą na klocek LEGO boli bardziej. Zrobiłbym to ponownie bez wahania. Ukłucie igłą i kilka godzin poświęconego czasu w zestawieniu z możliwością uratowania komuś życia? Dla mnie odpowiedź jest oczywista. Przez cały proces otrzymywałem od Fundacji DKMS jasne informacje, dlatego nie bałem się o siebie. Jedyny strach, jaki mi towarzyszył, dotyczył tego, czy moja biorczyni wygra z chorobą” – dodaje Konrad.
Z dolnośląskiego w najdalsze zakątki świata
Krwiotwórcze komórki macierzyste i szpik pobrane od dawców z regionu m. in. w Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym im. Jana Mikulicza Radeckiego we Wrocławiu ratują życie pacjentów na całym świecie. Według statystyk Fundacji DKMS poza Polską najczęściej trafiają do pacjentów w USA, Niemczech i we Francji, jednak w historii regionu zdarzały się również donacje dla pacjentów z tak odległych miejsc jak Australia. Dawca w dniu donacji otrzymuje – jeśli wyrazi taką chęć – trzy informacje o swoim „bliźniaku genetycznym”: kraj pochodzenia, płeć i orientacyjny wiek.
To uczucie nieporównywalne z niczym innym. Z jednej strony czujesz się jak ktoś wyjątkowy, a z drugiej masz świadomość, że zrobiłeś coś, co właściwie powinno być zupełnie normalne – pomogłeś drugiemu człowiekowi. To doświadczenie pozwala spojrzeć na świat i ludzi z zupełnie innej perspektywy. Tym, którzy się wahają, powiedziałbym: nie szukaj powodów, żeby się bać. Znajdź jeden, żeby się zarejestrować. Może właśnie tym jednym powodem będzie czyjeś życie – podsumowuje Konrad Ludian.
Każdego roku baza potencjalnych dawców szpiku powiększa się o kolejne osoby z województwa dolnośląskiego – tylko w ubiegłym roku dołączyło do niej 7 503 mieszkańców. Rejestracja jest prosta, bezpłatna i wymaga jedynie pobrania wymazu z wewnętrznej strony policzka.
Czy wiesz, że?
· Polska zajmuje 5. miejsce na świecie i 3. w Europie pod względem liczby potencjalnych dawców szpiku i komórek macierzystych.
· To nie grupa krwi decyduje o genetycznym dopasowaniu pomiędzy dawcą a biorcą, a antygeny zgodności tkankowej HLA.
· Rodzina rzadko zostaje dawcą swojego bliskiego. Zaledwie około 25% pacjentów znajduje zgodnego dawcę krwiotwórczych komórek macierzystych wśród swoich bliskich. Największe prawdopodobieństwo zgodności występuje w przypadku rodzeństwa. 75% pacjentów musi otrzymać pomoc od osoby niespokrewnionej.
· Dawcą szpiku można zostać więcej niż jeden raz w życiu.
· Chociaż w bazie potencjalnych dawców rejestruje się więcej kobiet, w praktyce to mężczyźni częściej zostają faktycznymi dawcami.
· Tatuaż, piercing czy makijaż permanentny nie wykluczają z zostania dawcą szpiku.
· Potencjalnym dawcą szpiku może zostać ogólnie zdrowa osoba, w przedziale wiekowym 18-55 lat, o wskaźniku masy ciała (BMI) powyżej 16,5 i nie wyższym niż 40.
Chcesz dowiedzieć się więcej? Naszpikuj się wiedzą na stronie: https://www.dkms.pl/
Więcej informacji o Fundacji DKMS: http://www.dkms.pl/
***
Misją Fundacji DKMS jest znalezienie dawcy dla każdego pacjenta na świecie potrzebującego przeszczepienia krwiotwórczych komórek macierzystych. Fundacja działa w Polsce od 2008 roku jako Ośrodek Dawców Szpiku w oparciu o decyzję Ministra Zdrowia oraz jako niezależna organizacja pożytku publicznego wpisana do KRS 0000318602. To największy Ośrodek Dawców Szpiku w Polsce, w którym zarejestrowanych jest ponad 2,2 mln dawców, spośród których ponad 17 500 (październik 2026) oddało swoje krwiotwórcze komórki macierzyste lub szpik pacjentom zarówno w Polsce, jak i na świecie, dając im tym samym drugą szansę na życie. Aby zostać potencjalnym dawcą, wystarczy wejść na stronę www.dkms.pl i zamówić pakiet rejestracyjny do domu.
Justyna Rogowiec
Starszy Specjalista ds. PR, Fundacja DKMS
justyna.rogowiec@dkms.pl
tel. (+48) 668 669 327