Rekrutacje do żłobków ruszają w kwietniu. Rozwój systemu opieki nad najmłodszymi przyspiesza, ale wyzwań wciąż nie brakuje.

31 marca 2026

Kwiecień tradycyjnie rozpoczyna w Polsce sezon rekrutacji do żłobków, klubów dziecięcych i punktów opieki dziennej nad dziećmi do lat 3. W 2026 roku nabór odbywa się jednak w zupełnie nowej rzeczywistości – system, który jeszcze kilka lat temu zmagał się z niedoborem miejsc i dużymi nierównościami regionalnymi, dziś dynamicznie się rozbudowuje i jednocześnie podnosi standardy jakości.

Z danych Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wynika, że na koniec lutego br. w Polsce funkcjonowało 268 771 miejsc opieki dla najmłodszych dzieci, co oznacza, że aktualny poziom użłobkowienia wynosi niemal 49%. Innymi słowy – niemal co drugie dziecko w wieku 1–2 lata ma dziś dostęp do instytucjonalnej opieki.

To istotna zmiana strukturalna. Jeszcze kilka lat temu dostęp do żłobka był w wielu miejscach ograniczony, a decyzja o powrocie do pracy po urodzeniu dziecka uzależniona była nierzadko od dostępności miejsc. Dziś coraz częściej to rodzice wybierają spośród ofert, a nie odwrotnie.

Skok, jakiego wcześniej nie było. System rośnie w tysiącach miejsc

Za deklaracjami idą konkretne liczby. W ciągu jednego roku – między końcem 2024 a końcem 2025 – liczba instytucji opieki nad dziećmi do lat 3 wzrosła z 7 824 do 9 210, czyli o 17,7%. To oznacza niemal 1400 nowych placówek w rok – tempo, które jeszcze dekadę temu było nieosiągalne.

Co ważne, rozwój ten ma charakter rozproszony. Najwyższe dynamiki wzrostu notują nie tylko największe aglomeracje, ale także regiony, które wcześniej pozostawały w tyle. W województwie świętokrzyskim liczba placówek wzrosła o 29,4%, w łódzkim o 24,9%, a w warmińsko-mazurskim o 24,7%. To sygnał, że system coraz skuteczniej odpowiada na potrzeby obszarów dotychczas niedoinwestowanych, a opieka nad najmłodszymi przestaje być domeną wyłącznie dużych miast.

Nierówności maleją, ale nie znikają: 748 gmin nadal bez żadnej formy opieki

Mimo wyraźnego postępu, mapa dostępności wciąż nie jest równomierna. W województwie dolnośląskim poziom użłobkowienia wynosi już 64,3%, podczas gdy w warmińsko-mazurskim spada do 39,3%. Najbardziej widocznym przejawem tych różnic są tzw. „białe plamy”. Na początku 2026 roku 748 gmin w Polsce nie oferowało żadnej instytucjonalnej formy opieki dla dzieci do lat 3. To wciąż znacząca część kraju, choć trend jest spadkowy.

Brak placówki oznacza nie tylko ograniczony dostęp do opieki, ale też realne konsekwencje społeczne – niższą aktywność zawodową rodziców, mniejsze możliwości rozwoju dzieci i wolniejsze tempo rozwoju lokalnych społeczności. Dlatego polityka państwa coraz wyraźniej koncentruje się dziś na „domykaniu” systemu tam, gdzie nadal go brakuje. Jednym z kluczowych wyzwań pozostaje systematyczne ograniczanie liczby „białych plam” i tworzenie nowych miejsc opieki tam, gdzie dziś ich brakuje – niezależnie od formy: żłobka, klubu dziecięcego czy instytucji dziennego opiekuna. Nawet niewielkie, lokalne placówki mogą w istotny sposób zwiększyć dostępność usług i realnie zmienić sytuację rodzin w danej gminie. Wzrost dostępności to jednak nie tylko kwestia finansowania czy infrastruktury, ale również świadomości i gotowości do działania na poziomie lokalnym.

Realizujemy aktywne działania wspierające zarówno rodziców, jak i samorządy w podejmowaniu decyzji o tworzeniu nowych miejsc opieki. Do tzw. „białych plam” docieramy z bezpłatnymi warsztatami, przybliżającymi znaczenie opieki wczesnodziecięcej oraz praktyczne aspekty jej organizacji. Działania te z jednej strony zwiększają świadomość rodziców, z drugiej dostarczają samorządom konkretnych narzędzi i wiedzy potrzebnej do uruchomienia placówki. Gminy zainteresowane tworzeniem punktów opieki mogą skorzystać nie tylko z doradztwa, ale także zawnioskować o środki na otwarcie punktu oraz jego utrzymanie, a także uzyskać wsparcie na etapie planowania oraz wdrażania takich rozwiązań. Wszystko po to, by jeszcze bardziej zwiększać dostępność opieki wczesnodziecięcej i wyrównywać szanse dzieci już od najmłodszych lat.

– wylicza Krystyna Radkowska, prezes zarządu Fundacji Zwalcz Nudę, realizującej projekt Akademia Wsparcia Rozwoju Malucha.

Od stycznia nowe standardy. Opieka to już nie tylko „pilnowanie”, ale świadome wsparcie i towarzyszenie w rozwoju

Równolegle do rozbudowy infrastruktury system przechodzi istotną zmianę jakościową. Od stycznia br. wszystkie formy opieki nad dziećmi do lat 3 działają w oparciu o nowe standardy jakości, wypracowane m.in. na bazie wiedzy rozwojowej i dobrych praktyk europejskich.

Standardy te obejmują nie tylko kwestie organizacyjne, ale przede wszystkim sposób pracy z dzieckiem. Kładą nacisk m.in. na indywidualne podejście i podmiotowość dziecka, znaczenie relacji z opiekunem, proces adaptacji, który ma być łagodny i dostosowany do potrzeb malucha, bliższą współpracę z rodzicami oraz tworzenie środowiska sprzyjającego eksploracji, zabawie i samodzielności. To zmiana filozofii – od modelu „opiekuńczego” do modelu rozwojowego. Zadaniem placówki nie jest już jedynie zapewnianie bezpieczeństwa, ale aktywne wspieranie rozwoju kompetencji poznawczych, emocjonalnych i społecznych dziecka.

– zauważa Monika Rościszewska-Woźniak, prezes zarządu Fundacji Rozwoju Dzieci im. Jana Amosa Komeńskiego, odpowiedzialnej za prace nad wdrożeniem nowych standardów opieki nad najmłodszymi.

Pierwsze lata decydują – to wtedy buduje się fundamenty na całe życie

Z punktu widzenia nauki to kierunek w pełni uzasadniony. W pierwszych trzech latach życia mózg dziecka rozwija się najintensywniej, a doświadczenia z tego okresu mają długofalowy wpływ na funkcjonowanie w dorosłości.

Dobrze zorganizowana opieka wczesnodziecięca daje dziecku dostęp do różnorodnych doświadczeń, których nie zawsze da się zapewnić w warunkach domowych. Kluczowe są relacje, powtarzalność dnia i możliwość bezpiecznej eksploracji. To wszystko wspiera rozwój języka, motoryki, ale też zdolności społecznych i emocjonalnych. Istotnym wskaźnikiem zmiany jest także moment rozpoczęcia opieki – średni wiek dziecka w placówce wynosi dziś 1,7 roku, co pokazuje, że korzystanie z takiej formy wsparcia staje się coraz bardziej powszechne i społecznie akceptowane.

Dzieci uczęszczające do placówek szybciej uczą się funkcjonowania w grupie, rozwijają umiejętność komunikacji, współpracy i radzenia sobie z emocjami. Wbrew obawom części rodziców, dobrze prowadzona opieka instytucjonalna nie zastępuje relacji rodzinnych, ale je uzupełnia i wzmacnia.

Rekrutacje 2026: mniej walki o miejsce, więcej wyboru i jakości

Z uwagi na to, że punktów opieki dziennej stale przybywa, tegoroczne rekrutacje będą inne niż jeszcze kilka lat temu. W wielu gminach rodzice nie muszą już konkurować o pojedyncze miejsca – coraz częściej mają realny wybór między placówkami i formami opieki. Zmienia to także kryteria decyzji. Obok lokalizacji i ceny coraz większe znaczenie mają: jakość relacji między opiekunami a dziećmi, sposób prowadzenia adaptacji, oferta aktywności wspierających rozwój, a także standard komunikacji z rodzicami.

System opieki nad dziećmi do lat 3 w Polsce wchodzi w nową fazę – z etapu nadrabiania zaległości do etapu świadomego budowania jakości. A to oznacza, że rekrutacje do żłobków przestają być wyłącznie logistycznym wyzwaniem dla rodziców. Coraz częściej stają się pierwszą ważną decyzją edukacyjną w życiu dziecka.

Działania informacyjno-promocyjne dla „Akademii Wsparcia Rozwoju Malucha” – zadania w ramach „Akademii Wsparcia - krajowego systemu wspierania rozwoju opieki wczesnodziecięcej w Polsce – 2024-2026”. Jest to projekt realizowany przez Fundację Zwalcz Nudę: https://zwalcznude.pl/. Działania mają na celu upowszechnienie formalnej opieki nad dziećmi poniżej 3 roku życia i podkreślenia korzyści, jakie niesie dla rozwoju dziecka edukacja wczesnodziecięca. Projekt stawia na zaangażowanie liderów lokalnych i lokalnych władz samorządowych w proces upowszechniania dobrych praktyk jakościowej opieki żłobkowej. Więcej informacji na stronie: www.akademiawsparcia.com.pl.

„Akademia Wsparcia Rozwoju Malucha” jest zadaniem dofinansowanym z budżetu państwa w ramach projektu „Akademia Wsparcia – krajowy system wspierania opieki wczesnodziecięcej w Polsce – 2024-2026”. Całkowita wartość zadania: 9.417.900 zł, dofinansowanie: 9.323.721 zł, data podpisania umowy: 2 kwietnia 2025 r.

Monika Gajo

Senior Consultant M&CC

662 031 031